BEZOEK OOK EENS ONZE THEMASITE HAMELEN EN WAAR KEEK JIJ VROEGER NAAR?

1971 Leidse Courant - Koen van Oebele wil weer acteur Willem Nijholt worden

Zaterdag 19 juni 1971

Ton Oliemuller

Leidse Courant 19 juni 1971Koen de kindervriend van Oebele stapt eruit. Van de stichting van dit alternatieve stadje af heeft Willem Nijholt als Koen tot in de verste uithoeken van het land het stof doen opwaaien. Als een volwassen enfant terrible zette hij de bloem buiten, hing hij de beest uit en dreef hij als een speelse spitsburger de spot met wat heilig heet in onze gangbare bestuurlijke begrippen. Hij fungeerde als gangmaker in deze normloze nederzetting, waar de lusten met verwaarlozing van de lasten beweeglijk worden beleefd en zang en dans een duit in de zak doen, waaruit de feestelijkheden worden gefinancierd. Menig college van B. en W. loopt op zaterdag eens in de maand het water in de mond over zoveel onvermoede mogelijkheden om een samenleving op een zijspoor in het gareel te houden, terwijl de gevestigde horde hoogtij viert.

Het zal de kinderen aan het hart gaan, dat Koen zijn biezen pakt. Koen was de aangever. Hij reikte telkens het laatste nieuws over de jongste ontwikkelingen binnen en buiten de veste aan, doorzag welke problemen dit opliep en de stelde de daad bij het woord voegend direct de oplossing voor, stuk voor stuk ludieke trouvailles, die luidkeels en levensecht werden uitgespeeld, zodat Oebele immer een hechte burcht van bombast was en nooit een tranendal, ook al vlogen postbode Paulus en burgemeester Augustus elkaar om de haverklap in het witte grijze haar. Koen kwam altijd weer op de proppen als de grote verzoener, als de ombudsman in benarde zaken. Door zijn toedoen werden boeven in de kladden gevat, bestegen kinderen in Parijs de Eiffeltoren en trok men met hoempa aan boord het zeegat uit. En als er dan toch nog iets mis dreigde te lopen, dan had Koen altijd wel een liedje bij de hand op een melodietje van Joop Stokkermans, waarmee grauwe wolken werden weggezongen.

Het afscheid gaat Koen zo mogelijk nog meer aan het hart. Hij heeft er dan ook niet één nachtje over geslapen, maar er vele voor wakker gelegen. Koen ligt Willem na aan het hart. Koen is Willem en daar ligt nu net de pijn, want Willem zegt opgeleid te zijn voor het ambacht van toneelspeler, voor een rol op de planken waar het publiek om vraagt. Koen stond dat Willem niet toe, legde lijfelijk beslag op hem en daarom heeft Willem met bloedend hart Koen uit zichzelf moeten losrukken. Het is gelukt, maar de pijn blijft, want hij lijdt sterk onder het gevoel Aagje en Geesje en al die anderen te hebben laten zitten, niet het minst regisseur Bram van Erkel en schrijver Harry Geelen, die Koen hebben helpen creëren en hem een stukje ziel van zichzelf hebben ingeblazen.

Maar het leven is kort en Willem is al 36 en Koen de kindervriend kun je niet met het eeuwige leven opzadelen. Koen mag Willem-de-toneelman niet in de weg staan. Willem heeft een theatrale verleden en vindt het tijd worden weer eens aan zijn theatrale toekomst te denken. Hij heeft uit zijn 12-jarige toneelloopbaan heuglijke herinneringen aan fraaie creaties: de hoofdrol in Spoken van Ibsen met het Arnhemse Theater in de regie van Ton Lensink; dito in Moortje van Bredero met de Ned. Comedie in de regie van Han Bentz van den Berg; de rol van Frank in Warren’s profession van Shaw; de Romeorol in Shakespeares spel bij het Nieuw Rotterdams Toneel in de regie van wijlen Rob de Vries. Dat was in 1968, hetzelfde jaar waarin Willem Romeo van zich af schudde en in de huid van Koen kroop. Uit die tijd bewaart hij nog een brief van een Gouds echtpaar, dat een avondje naar Rotterdam was geweest en hem schreef ongeremd aan hun tranen te hebben toegegeven, toen dit tragische liefdesdrama op de snijdende tekst van Shakespeare hen de borst kliefde.

Al zitten er maar twee mensen onder zijn gehoor, dan ervaart Willem het al als een voorrecht toneelspeler te zijn en wil hij andermaal de planken op, ook al is hij niet bang voor een musical of zo, nu hij in “De Stunt” heeft gestaan en momenteel met Corrie van Gorp de show van Wim Sonneveld door het land helpt spreiden. Daarom ook moet hij los van Koen. Waar hij verschijnt in het gevolg van de Grote Wim, daar ritselt het gerucht van “Oebele is hupsakee” door de zaal.

En met alle respect voor Koen vindt Willem dat niet leuk. Hij wil niet als populair personage op de planken staan, maar als een acteur die zijn werk komt doen. Datzelfde Koen-aureool weerhoudt ook andere omroepen ervan om Willem voor een andere rol of presentatie voor het scherm te halen. Vroeger deed hij Zaterdagavondakkoorden met praatjes met Cilla Black, Eartha Kitt en Brotherhood of Man. Dat is er nu niet meer bij, want de producer, die Willem Nijholt vraagt, voelt er niet voor met Koen te worden afgescheept. Koen staat Willem derhalve voortdurend op de hakken te trappen en dat mag Koen Willem niet aandoen, want uiteindelijk staat Koen in de schaduw van Willem, die nog een half leven voor zich heeft.

En als je nu nog schatrijk werd van de Koenrol in Oebele, dan zou je Willem nog niet horen. Hij krijgt zijn gage ja, maar verder weet hij ook niet waar het geld blijft van de liedjes op de Oebeleplaten, van de Koenkopjes op puzzels en ander commercieel kinderspul. Willem kan zijn kop niet buiten de deur steken of Koen bespringt hem. Op straat heeft hij steevast keurtroepen kinderen achter zich aan: “Oebele is hupsakee, Oebele is hupsakee!” Ook spreekkoren van opgeschoten jongens: “Hè Koentje, m’n zuster wil een zoentje”. En daarmee hebben die jongens het nog niet eens zo heel ver mis, want vooral in de weekeinde is zijn telefoontoestel niet tot zwijgen te brengen. Dan zijn het de tienermeisjes, die hem vertrouwelijk lief toefluisteren met steevast een giechellach als waarmerk van echtheid er achteraan. Dat is allemaal nog wel te overkomen, maar nu heeft zich onlangs bij dat koor van bellers ook een gefrustreerde groep van volwassenen gevoegd, die bedreigingen en onwelvoeglijke taal door de telefoon uitslaan. De PTT heeft Willem Nijholt hiervan moeten verlossen door hem een nieuw en geheim telefoonnummer te verschaffen.

Dat kost Willem Nijholt intussen een hoop geld, want nu hij zonder verbintenissen zit wacht hij op toneelleiders en producers, die hem aan rollen moeten helpen. Die mensen weten hem momenteel niet te bereiken. Ook voor lekker opleverende tv-spots en radioreclame is hij door deze telefoongeschiedenis onbereikbaar geworden, zodat het gebel van hinderlijke lieden hem rechtstreeks in zijn broodwinning heeft aangetast. Dit gaat Willem te meer aan het hart, omdat hij zelf nooit op de populaire toer heeft gewild. Hij heeft diep respect voor Swiebertje van Joop Doderer, maar is nooit ingegaan op aanbiedingen om winkels te openen, speeltuinlinten door te knippen en kleine meisjes over het blonde haar te strelen na aanbiedingen van boeketjes rode rozen ter opening van tombola’s. Willem wil geen Swiebertje zijn, omdat hij liever werkt aan rollen, waar wat aan te verhapstukken is zoals hij deed in Caesar en Cleopatra voor het NRT, De Storm van Shakespeare bij de Ned. Comedie en als Sancho Pancha in Don Quichote. Tot midden in de tomatentijd heeft Willem bij de Ned. Comedie op de planken gestaan. Toen is hij er uitgestapt. Hij is voor toneelvernieuwing, ja, maar dat moet dan wel van binnenuit komen, uit het toneel zelf, en niet opgedrongen worden door benepen buitenstaanders, die weerloze toneelspelers met rot fruit bekogelen. Daarom is willem weggegaan bij de Ned. Comedie. Hij past voor de rol van doelwit voor tomaten. Daar heeft hij dit vak niet voor gekozen.

Hoe moet het verder met Oebele? Vindingrijke tekstschrijver Harry Geelen zal er wel een mouw aan weten te passen. Hij stuurt Koen gewoon op wereldreis en zal de nieuwkomer Billy Biggelaar (Rob de Nijs) wel tot gangmaker van het kinderspul verheffen. Willem heeft er overigens geen gras over laten groeien en zich ontdaan van zijn lange haren, zodat Koen na dit ingrijpen van de kapper op slag meer weg begon te krijgen van Willem.

De vaste kijkers van Oebele zullen het vertrek van Koen pas in het nieuwe jaar gewaarworden, want terwijl men in het najaar de opnamen voor de nieuwe Oebele-afleveringen maakt, worden op het scherm herhalingen van vroegere uitzendingen gegeven, zodat Koen als een langharige Samsom blijft opereren, terwijl de gekortwiekte Willem al lang van de kracht zijner populariteit is beroofd. Hij hoopt nieuwe kansen te krijgen. Walter v. d. Kamp heeft hem verteld, dat hij hem onlangs had willen hebben voor de rol van Camille in Dantons dood van Büchner, maar dat hij niet met Koen van Oebele op de proppen kon komen, je reinste lachertje in een dramatisch spel. Om dezelfde reden is ook een gastrol voor de Haagse Comedie niet doorgegaan.

Willem wil van Koen af om als Willem weer een privé-leven te hebben, om als toneelspeler weer eens aan een artistieke opgave te kunnen werken en om eindelijk weer eens zijn eigen auto te mogen wassen. Tot nu toe doen jongetjes dat, supporters van Koen, bij toerbeurt. Krimpvrij, niet krasvrij.
 


© Leidse Courant

Reageer en deel Oebele met anderen

 

Sociale media

Facebook
RSS

 

Contact

Via e-mail